اختلال افسردگي فصلي SAD

 ايـن بـيماري خيلي جدي تر از سندروم کم اهميت "بـي حوصلگي زمستان" است. يکي ديگر از انواع SAD که با نام "افسردگي تابستانه" شناخته مي شود نيز در اواخر بهـار يـا اوايـل تابستان شروع شده و تا پاييز ادامه پيدا مي کند.

علائم

افرادي که به SAD مبتلا مي شوند بسياري از علائم افسردگي را دارا مي باشند: دلتنگي، اضطراب، کج خلقي، بي علاقگي نسبت به فعاليت هاي روزمره، صرفنظر کردن از شرکت در فعاليت هاي گروهي، و ناتواني در تمرکز کردن بر روي موضوعي خاص. آنها معمولا علائم ديگري نظير خستگي بيش از اندازه، بي انرژي بودن، نياز شديد به خواب، ويار کربوهيدرات، افزايش اشتها و افزايش وزن را نيز تجربه مي کنند.

علائم SAD زمستانه شامل موارد زير مي باشند:

• احساس خستگي
• احساس خواب آلودگي
• کاهش ميزان انرژي
• افزايش وزن
• افزايش اشتها
• عدم امکان تمرکز
• تمايل به تنهايي

علائم SAD تابستانه نيز عبارت است از:

• کاهش وزن
• مشکلاتي در خواب
• کاهش اشتها

ميزان شيوع  SAD

در حدود 4 تا 6 درصد از کل جمعيت جهان دچار SAD مي باشند. اين در حالي است که تقريبا 10 تا 20 درصد نيز دچار افسردگي هاي خفيف زمستانه مي شوند. 4/3 بيماران را خانم ها تشکيل مي دهند و رنج سني آنها از 20 ، 30 تا 40 طبقه بندي مي شود. هر چند اين بيماري در طول رده سني فوق الذکر رواج بيشتري دارد، اما با اين وجود ممکن است در کودکان و نوجوانان نيز شيوع پيدا کند.

اين بيماري معمولاً در افرادي که در عرض هاي جغرافيايي مرتفع تر (يعني مناطقي که در آن تغيير فصول شدت بيشتري دارد) زندگي مي کنند، ديده مي شود.

 علل بروز بيماري

دليل قطعي بيماري تا به امروز به صورت دقيق مشخص نشده است. اما به دليل شيوع بالاي آن در مناطق خاص، تصور دانشمندان بر اين اصل استوار است که بيماري به دليل تغيير در ميزان نور خورشيد ايجاد مي شود. تئوري آنها از اين قرار است که چون در زمستان و پاييز ميزان قرار گرفتن در معرض آفتاب کاهش پيدا مي کند، ساعت بيولوژيک بدن که خواب، حالات دروني، و هورمون ها را تنظيم مي کند به تاخير افتاده و معمولاً در زمستان روند کندي را دنبال مي کند. عقيده بر اين است که قرار گرفتن در معرض آفتاب مي تواند وضعيت اين ساعت طبيعي را به حالت اوليه باز گرداند.

يکي ديگر از نظريه ها اين است که مواد شيميايي مغزي که وظيفه انتقال اطلاعات ميان نروها (اعصاب) را به عهده دارند و به نام انتقال دهنده عصبي مشهور مي باشند (به عنوان نمونه: سروتين) در افراد مختلف، متفاوت مي باشد. محققان بر اين باورند که قرار گرفتن در معرض نور مي تواند چنين ناهماهنگي هايي را از نو متعادل سازد.

چگونه مي توان تشخيص داد که دچار اين بيماري شده ايد؟

اولين نکته اي که بايد به آن توجه خاصي مبذول داريد اين است که هيچ گاه سرخود براي خودتان دارو تجويز نکنيد. اگر احساس مي کنيد که نمونه هايي از افسردگي را در خودتان مشاهده مي کنيد، بايد حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنيد. گاهي اوقات مشکلات فيزيکي ممکن است منجر به ايجاد افسردگي شوند. اما گاهي اوقات دلايل آن حادتر بوده و به سبب مشکلات روانپزشکي پيچيده تر، به وجود مي آيند. متخصص اعصاب و روان مي تواند نوع و اندازه بيماري را معين کند و متعاقباً درمان مناسب را به کار گيرد.

درمان بيماري SAD

تحقيقات اخير نشان مي دهند که پرتو درماني تا حد زيادي مي تواند در درمان بيماري مؤثر واقع شود. گاهي اوقات داروهاي ضد افسردگي نيز- هم در کنار پرتو درماني و هم به تنهايي- مورد استفاده قرار مي گيرند. همچنين گذراندن روز، در زير نور خورشيد نيز مي تواند به بهبود بيمار کمک کند. بايد سعي شود که به طور کلي ميزان قرار گرفتن بيمار در معرض نور خورشيد چه در خانه و چه در محل کار افزايش پيدا کند.

پرتو درماني چيست؟ و آيا روش مطمئني محسوب مي شود؟

به پرتو درماني، گاهي نور درماني، نيز اطلاق مي شود. درمان از طريق يک قطعه که شامل لامپهاي فلورانس بوده و داراي يک روکش پلاستيکي مي باشد ( = تا امواج فرابنفش را خنثي نمايد) صورت مي پذيرد. شدت نور بايد حداقل 10000 (Lux) باشد. حتماً لازم نيست که بيمار به طور مستقيم به نور خيره شود، بلکه بايد کارهاي روزمره خود، مانند غذا خوردن و يا مطالعه کردن را در فاصله 1 تا 2 متر از آن انجام دهد. اين روش کاملا مطمئن بوده و در اکثر موارد نتيجه بخش مي باشد.

تاثيرات جانبي محدود پرتو درماني

• وارد شدن فشار به چشم ها
• سر درد
• زودرنجي و بدخلقي
• خستگي
• بي خوابي

چه موقع روز و براي چه مدت بايد مورد پرتو درماني قرار بگيرم؟

پژوهش هاي اخير نشان مي دهند که پرتو درماني در ساعات اوليه روز تاثير بيشتري نسبت به پرتو درماني در بعد از ظهر دارد. بهرمندي از اين روش، آن هم در ساعات پاياني روز موجب بروز بي خوابي در فرد مي شود. بيشتر متخصصان ترجيح مي دهند که بيماران خود را صبح ها، به مدت 30 دقيقه در معرض پرتو Lux 1000 قرار دهند. در حدود 2 تا 4 روز پيشرفت هاي چشمگيري در بيماران رخ مي دهد و در حدود 2 تا 4 هفته بيماران به کلي بهبود پيدا مي کنند. در صورت متوقف ساختن پرتو درماني، علائم بيماري به سرعت از نو خود را نشان مي دهند به همين دليل اين نوع روش درمان بايد در سرتاسر فصل کم نور ادامه پيدا کند.

هر چند تخت هاي سولاريوم نيز نور کافي توليد مي کنند، اما هيچ گاه نبايد از آنها به عنوان نوعي درمان براي اين بيماري استفاده کرد، چراکه ميزان اشعه هاي فرا بنفشي که توليد مي کنند، بسيار زياد بوده و موجب آسيب رساندن به پوست و چشم ها ميشوند.

نحوه ي پيشگيري  از بروز SAD

اگر احساس مي کنيد که داراي برخي از علائم اين بيماري هستيد، مي بايست به طور حتم به پزشک متخصص مراجعه کرده و مورد آزمايش قرار بگيريد. دکتر شما بايد مطمئن شود که علائم اين بيماري مربوط به انواع ديگر افسردگي ها و يا ساير بيماريها نيست. انواع ديگر افسردگي مي تواند شما را به سمت آسيب هاي جدي و حتي خودکشي روانه سازد.

اگر تشخيص داده شد که شما مبتلا به SAD مي باشيد، مي توانيد از نکات زير استفاده کرده و کاري کنيد که اين بيماري مجدداً در شما بروز نکند:

• سعي کنيد تا آنجاييکه مي توانيد در طول روز، وقت خود را در بيرون از خانه صرف کنيد. حتي اگر آسمان ابري است باز هم اين کار را انجام دهيد چراکه نور خورشيد باز هم در آسمان وجود دارد و مي توانيد از فوايد آن بهرمند شويد.
• از جعبه نور استفاده کنيد (در فصل پاييز) حتي اگر هنوز زمان بروز SAD زمستانه فرا نرسيده باشد.
• يک رژيم غذايي متعادل، سرشار از ويتامين و مواد معدني را مورد استفاده قرار دهيد. اين امر انرژي بيشتري به شما مي دهد و همچنين تمايل شما به غذاهاي شيرين و نشاسته دار را کاهش مي دهد.
• سعي کنيد حداقل 3 روز در هفته به مدت 30 دقيقه ورزش کنيد.
• در صورت نياز، در ماههاي زمستان با يک مشاور در ارتباط باشيد.
• در فعاليت هاي گروهي شرکت کرده و ارتباط خود را با جمع قطع نکنيد. در طول زمستان، اين امر کمک چشمگيري به شما مي کند.